MTA, Booster Kullanımıyla Jeotermal Sondajda Sınırları Zorluyor
Kaynaklar + Haberler ve Etkinlikler Haberler ve etkinlikler Taşınabilir Dizel Basınç Yükselticiler ve Specialty Air Sondaj
MTA, Türkiye’nin jeotermal enerji potansiyelini daha etkin kullanmak amacıyla Atlas Copco Enerji Teknik ile yürüttüğü iş birliği çerçevesinde edindiği booster teknolojisiyle derin sondajlarda yüksek performans ve çevresel duyarlılığı bir araya getirerek sondaj sektöründe sınırları zorladı.
1935 yılında kurulan Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA), Türkiye’nin maden ve enerji kaynaklarını tespit etme, değerlendirme ve ülke kalkınmasına kazandırma görevini yürüten köklü bir devlet kurumudur. Yer bilimleri alanında jeolojik, jeofizik ve jeokimyasal çalışmaların yanı sıra sondaj faaliyetleriyle de adından söz ettiren MTA, başta metalik madenler, endüstriyel hammaddeler, jeotermal kaynaklar ve kömür olmak üzere farklı alanlarda kapsamlı araştırmalar yürütür.
MTA ekibi, Ankara ve çevresindeki jeotermal sahalarda derin sondaj projeleri yürütürken, sert volkanik kayaçlar ve zorlu yüzey koşullarıyla mücadele etti. Özellikle jeotermal kaynakların araştırılması sürecinde, hem delme performansını hem de sürdürülebilirliği artırmak için booster teknolojisine yöneldiler.
MTA, jeotermal rezervuarları tespit etmek amacıyla sert ve kristalin kayaçlarda derin sondajlar yaparken, kompresörlerin teknoloji gereği belirli derinlikten sonar etkisini yitirmesi sebebiyle delme hızı ve verimlilik düşüyor, bu durum ise operasyonlarda zaman kaybı ve maliyet artışına neden oluyordu. Bunun yanı sıra, jeotermal rezervuarların korunması ve çevresel etkinin en aza indirilmesi de kurumun öncelikleri arasında yer alıyor; dolayısıyla karmaşık saha koşullarında hem yüksek performans hem de sürdürülebilirlik kriterlerini karşılayacak etkin bir çözüm ihtiyacı doğuyordu.
Jeotermal Sondajda Booster Kullanımının Önemi
Jeotermal sondajda booster kullanımı, özellikle yüksek basınç ve debi gerektiren hava veya gaz destekli sondaj operasyonlarında büyük önem taşır. İşte başlıca nedenleri:
- Derin Sondajlarda Yüksek Basınç Sağlama
Ana kompresörler bazen yeterli basıncı sağlayamaz. Booster, hava veya gazın (örneğin azot veya hava) basıncını artırarak derin deliklerde verimli bir sondaj imkânı sunar. - Kuyu Temizliği ve Kesintisiz Keski Dönüşü
Yüksek hızlı hava akışı, sondaj sırasında oluşan kırıntıların (cuttings) kuyudan etkin şekilde uzaklaştırılmasını sağlar, tıkanmaları ve duruşları önler. - Sondaj Hızını Artırma
Yetersiz hava basıncı ve debisi, kesme hızını düşürerek toplam operasyon süresini uzatabilir. Booster, delme hızını ve penetrasyon oranını yükselterek zaman ve maliyet tasarrufu sağlar. - Jeotermal Rezervuara Hasarı Azaltma
Jeotermal sahalarda formasyon bütünlüğünün korunması kritik öneme sahiptir. Booster, istenilen basınç aralığını hassas şekilde ayarlamaya imkân vererek rezervuara zarar verme riskini azaltır. - Daha Derin ve Daha Sert Formasyonlara Ulaşım
Sert volkanik veya kristalin kayaçlarda, yüksek basınçlı hava veya gaz, pdc ya da darbeli matkaba (hammer drilling) daha fazla enerji aktararak bu formasyonlarda etkili delme yapılmasını sağlar. - Operasyonel Verimlilik ve Yakıt Tüketimi Optimizasyonu
Booster, ana kompresörün üzerindeki yükü hafifleterek sistemin daha verimli çalışmasını sağlar. Ayrıca motor ve kompresörlerin optimum seviyede çalışmasını sağlayarak yakıt tüketimini azaltabilir.
Sahada karşılaşılan zorluklar karşısında MTA, yedek parça erişilebilirliği, profesyonel kontrol panosu ve koruma özellikleri gibi kriterleri de göz önünde bulundurarak kapsamlı bir booster sistemi edindi. Bu sistemin kurulumu ve on-site booster eğitimi, kurumun sondaj ekibine yeni teknolojiyi hızlıca benimseme olanağı sağladı.
Bu deneyimi özetleyen MTA ekibi, “Kullanılan Atlas Copco B18 TT Booster, derin ve zorlu jeotermal formasyonlarda delim performansı beklentilerini fazlasıyla karşılarken, sürdürülebilirlik ilkesine de uygun bir kullanım sunmuştur” diyerek memnuniyetlerini ifade etmiştir.
Türkiye’nin yer altı kaynaklarının tespiti ve değerlendirilmesinde kritik bir rol oynayan MTA, bu başarılı örnekle yeni sahalarda da booster teknolojisinden yararlanarak jeotermal enerji potansiyelini daha etkin bir şekilde kullanmayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda, MTA ve Atlas Copco Enerji Teknik arasındaki güçlü iş birliği sonucunda gerçekleştirilen Atlas Copco Booster satışı, zorlu jeotermal sondaj koşullarına etkin bir çözüm sunmuş ve MTA’nın bu sistemi sahada kullanmasıyla yüksek delme performansı ile çevresel duyarlılığı aynı çerçevede buluşturan önemli bir başarı elde edilmiştir.
