Basınçlı Havada Hangi Kirleticiler Bulunabilir?

Contaminants in Compressed Air Compressed Air Wiki Filtering Air Treatment

Basınçlı havanın doğru kaliteye sahip olması hayati önem taşır. Kirletici içeren hava son ürüne temas ederse reddedilen ürün maliyetleri kısa sürede kabul edilemeyecek kadar yüksek değerlere ulaşabilir. Bu yazıda basınçlı havada en sık bulunan kirleticileri inceleyeceğiz.

Basınçlı havadaki su buharı

Atmosferdeki havada her zaman su buharı şeklinde nem bulunur. Basınçlı havada bir miktar su buharı bulunur ve sorunlara neden olabilir. Bazı örnekler: yüksek bakım maliyetleri, kullanım ömrünün kısalması ve aletlerin performansını düşmesi, boya püskürtme işlemlerinde yüksek reddedilen ürün oranı, daha fazla kaçak, kontrol sistemi ve ölçüm cihazlarında sorunlar, korozyon nedeniyle boru sisteminin ömrünün kısalması ve daha maliyetli bir kurulum. Su, yardımcı donanımlar kullanarak ayrılabilir: son soğutucular, kondens separatörleri, soğutmalı tip kurutucular ve adsorpsiyonlu kurutucular.

7 bar (e) aşırı basınç ile çalışan bir kompresör, havayı hacminin 7/8'ine kadar sıkıştırır. Bu havanın su buharı tutma kapasitesini de 7/8 oranında düşürür. Ortaya çıkan su miktarı son derece yüksektir. Örneğin 20°C sıcaklıkta ve %60 bağıl neme sahip hava çeken bir 100 kW kompresör, 8 saatlik bir vardiya sırasında yaklaşık 85 litre su oluşturur. Bu nedenle ayrılması gereken suyun miktarı, basınçlı havanın uygulandığı alana bağlı olarak değişir. Bu da hangi soğutucu ve kurutucu kombinasyonlarının uygun olacağını belirler.

Basınçlı havadaki yağ

Basınçlı havadaki yağ miktarı çeşitli etkenlere bağlıdır. Bunlardan bazıları makinenin tipi, tasarımı, yaşı ve durumudur. Bu açıdan bakıldığında temelde iki tip kompresör vardır: sıkıştırma odasında yağ ile çalışanlar ve yağ olmadan çalışanlar. Yağlı kompresörlerde, yağ sıkıştırma sürecine dahil olur ve (tamamen veya kısmen) basınçlı havanın da içindedir. Ancak çağdaş, yağlı pistonlu ve vidalı kompresörlerde yağ miktarı son derece düşüktür. Örneğin yağ enjeksiyonlu bir vidalı kompresörde, havadaki yağ miktarı 20°C sıcaklıkta 3 mg/m3'ten azdır. Yağ miktarı çok kademeli filtreler kullanarak daha da düşürülebilir. Bu çözüm seçilirse ilgili kalite sınırlamaları, riskler ve enerji maliyetleri dikkate alınmalıdır.

Basınçlı havadaki mikro organizmalar

Basınçlı havayı kirleten kirleticilerin %80'inden fazlasının boyutu 2 µm altındadır ve bu nedenle kolayca kompresörün giriş filtresinden geçebilir. Parçacıklar bu noktadan sonra boru sistemine dağılır ve su, yağ kalıntıları ve boru içindeki birikintiler ile karışır. Bu da mikro organizmaların büyümesine neden olabilir. Doğrudan kompresörün çıkışına takılan bir filtre bu riskleri ortadan kaldırabilir.


Yine de, saf bir basınçlı hava elde etmek için filtreden sonra bakteri büyümesi tam olarak kontrol altında olmalıdır. Gazlar ve aerosol birden fazla filtreden geçtikten sonra bile damlacıklara dönüşebileceği için (konsantrasyon veya elektrik yükü ile) bu karmaşık bir durumdur. Mikro organizmalar çoğalarak filtre çeperlerini aşabilir ve bu nedenle filtrenin giriş ve çıkış taraflarında aynı konsantrasyonda bulunurlar.


Mikro organizmalar aşırı derecede küçüktür ve bunlar arasında bakteriler, virüsler ve bakteriofajlar bulunmaktadır. Bakteriler genellikle 0,2 µm ile 4 µm arasında, virüsler 0,3 µm ile 0,04 µm kadar düşük boyutlar arasında olabilir. 1 µm altında çapı olan kirlenmeler ve dolayısıyla mikro organizmalar, kompresörlerin giriş filtresinden kolayca geçebilir. Bu mikro organizmalar, boyutlarına rağmen çoğu sektörde ciddi bir soruna neden olur çünkü "yaşayan" organizmalar olarak doğru koşulları bulduklarında serbest bir şekilde çoğalabilirler. Araştırmalar, mikro organizmaların nem oranı yüksek olan (%100) kurutulmamış hava içeren basınçlı hava sistemlerinde çok hızlı yayıldığını göstermektedir.


Yağ ve diğer kirleticiler besin görevi yapar ve mikro organizmaların hızla çoğalmasını sağlar. En etkili işlem, havayı kurutarak bağıl nem oranını %40 altına indirmek (bunu herhangi bir kurutucu tipi ile sağlayabilirsiniz) ve sisteme steril bir filtre takmaktır. Steril filtre, makine içinde buhar ile sterilizasyona izin veren veya kolayca açılabilen bir filtre muhafazası içine takılmalıdır. Hava kalitesini yüksek tutmak için sık sık sterilizasyon yapılmalıdır.


İlgili yazılar

Basınçlı Havadaki Kirleticiler Nasıl Giderilir?

Doğru hava kalitesini sağlayabilmesi için basınçlı hava sistemlerini kurarken çeşitli kararlar verilmesi gerekir. Su buharı ve yağ gibi zararlı kirleticileri elde ettiğimiz havadan ayırmak için neler yapabileceğimize bakalım.