10 marca 2026
Czas czytania: ok. 7 minut
Co to jest ISO 8573-1:2010?
Dla osób nieznających systemów sprężonego powietrza wybór odpowiedniego poziomu czystości powietrza może wydawać się skomplikowany. Różne branże wymagają różnych standardów, a zanieczyszczenia, takie jak wilgoć, pył i olej, wpływają na wydajność w różny sposób. Aby ułatwić porównywalność na całym świecie, opracowano serię norm ISO 8573.
Norma ISO 8573-1:2010, opublikowana po raz pierwszy w 1991 r. i zmieniona w 2010 r., określa zasady dotyczące czystości sprężonego powietrza. Aktualizacja udoskonaliła system klasyfikacji i metody badań, aby spełnić potrzeby nowoczesnej branży, zapewniając spójny pomiar jakości powietrza w każdym miejscu.
Seria składa się z dziewięciu części. Norma ISO 8573-1 definiuje klasy czystości, podczas gdy pozostałe części obejmują metody badania oleju, wody, cząstek stałych, gazów, a nawet mikroorganizmów. Razem tworzą one kompletne ramy oceny jakości sprężonego powietrza.
W normie ISO 8573-1 czystość powietrza sklasyfikowano według trzech grup zanieczyszczeń: cząstek stałych, wodyi oleju. Każda grupa ma kilka klas, przy czym niższe liczby oznaczają czystsze powietrze. Na przykład limity cząstek klasy 1 są bardzo rygorystyczne, podczas gdy poziomy wody klasy 9 dopuszczają do 10 g/m³. Olej waha się od 0,01 mg/m³ w klasie 1 do 5 mg/m³ w klasie 4.
System ten pomaga firmom wybrać odpowiedni sprzęt do filtracji i osuszania. Pozwala to uniknąć niepotrzebnych kosztów, a jednocześnie zagwarantować zgodność z przepisami, bezpieczeństwo procesów i długoterminową niezawodność.
Objaśnienie klas czystości ISO 8573-1
Norma ISO 8573-1:2010 wykorzystuje system klas czystości do określania jakości sprężonego powietrza. Klasy te obejmują trzy szerokie kategorie zanieczyszczeń: cząstki stałe, wodę i olej. Każda kategoria ma swoją własną skalę klas, przy czym niższe liczby oznaczają czystsze powietrze i bardziej rygorystyczne wartości graniczne. Ten system numeracji ułatwia porównanie wymagań w różnych branżach.
Na przykład najwyższe klasy czystości są niezbędne w takich branżach jak elektronika, żywność i farmaceutyki. Średnie poziomy czystości są zazwyczaj stosowane w produkcji ogólnej, podczas gdy niższe klasy są wystarczające dla podstawowych narzędzi pneumatycznych.
Tabela ogólna
Znając definicję każdej klasy ISO, możesz wybrać odpowiedni poziom filtracji dla swojego systemu, unikając niepotrzebnych kosztów i zapewniając stałą czystość powietrza. Poniższa tabela zawiera szybki przegląd klas czystości.
Uwaga:
Podczas gdy norma ISO 8573-1 definiuje kilka klas czystości, Klasa 0 zasługuje na szczególną uwagę. W terminologii Atlas Copco klasa 0 zawsze odnosi się do powietrza wytwarzanego przez bezolejową sprężarkę, a nie do osiągania niższej zawartości oleju dzięki dodatkowym stopniom filtracji. To wyróżnienie zapewnia prawdziwie bezolejowe powietrze u źródła, zmniejszając potrzeby w zakresie konserwacji i ryzyko zanieczyszczenia w zastosowaniach wrażliwych.
Cząstki stałe (klasy P)
Norma ISO 8573-1 definiuje klasy cząstek (P) w oparciu o liczbę i wielkość zanieczyszczeń stałych w metrze sześciennym sprężonego powietrza. Cząstki te mogą obejmować pył, rdzę, pyłki lub ścier z rur.
Klasa 1: bardzo wysoka czystość, maksymalna wielkość cząstek ≤ 0,1 μm i bardzo niska liczba cząstek. Stosowane w środowiskach krytycznych, takich jak produkcja półprzewodników, produkcja farmaceutyczna i zastosowania medyczne, gdzie nawet mikroskopijne cząstki mogą powodować wady lub zanieczyszczenia.
Klasa 2-3: Umiarkowana filtracja, wielkość cząstek do 1 μm (klasa 2) lub 5 μm (klasa 3). Powszechne w branży spożywczej, przetwórstwie chemicznym i inżynierii precyzyjnej, gdzie czyste powietrze zapobiega zanieczyszczeniu produktu i zużyciu sprzętu.
Klasa 4-6: minimalna lub brak filtracji, wielkość cząstek do 15 μm (klasa 4), 40 μm (klasa 5) lub większa. Zazwyczaj oznacza to, że filtr nie jest zainstalowany, co nie jest zalecane w przypadku narzędzi pneumatycznych ani innych wrażliwych urządzeń, ponieważ cząstki mogą powodować ścieranie i przedwczesną awarię.
Zawartość wody (klasy W)
Klasy wody (W) są określane przez poziom wilgotności w sprężonym powietrzu, mierzony przez punkt rosy pod ciśnieniem lub, w wyższych klasach, przez zawartość wody w cieczy.
Klasa 1: punkt rosy pod ciśnieniem ≤ −70°C. Stosowany w środowiskach bardzo krytycznych, takich jak produkcja półprzewodników, produkcja farmaceutyczna i elektronika precyzyjna, gdzie nawet śladowe ilości wilgoci mogą powodować uszkodzenia.
Klasa 2-3: punkt rosy pod ciśnieniem od −40°C do −20°C. Powszechnie stosowany w przetwórstwie żywności i napojów, zakładach chemicznych i zastosowaniach medycznych, gdzie niska wilgotność zapobiega zanieczyszczeniu i korozji.
Klasa 4-5: punkt rosy pod ciśnieniem od +3°C do +7°C. Typowy dla ogólnego zastosowania przemysłowego, takiego jak motoryzacja, produkcja metali i pakowanie, gdzie umiarkowana suchość jest wystarczająca do ochrony narzędzi i sprzętu.
Zanieczyszczenie olejem (klasy O)
Klasy olejów (O) obejmują zarówno aerozole, jak i opary oleju, które mogą dostać się do układu ze smarowanych sprężarek lub otoczenia.
Klasa 0: osiąganie najwyższej możliwej czystości, 100% bezolejowa, zgodnie ze standardami Atlas Copco. Niezbędne w branżach o najsurowszych wymaganiach dotyczących czystości.
Klasa 1: Dopuszcza maks. 0,01 mg/m³, wymagane w takich branżach jak spożywcza, napojowa lub medyczna.
Klasa 2-3: do 0,1 mg/m3, często stosowane w ogólnych procesach przemysłowych.
Klasa 4-5: odpowiednio do 1 mg/m³ i 5 mg/m³, wystarczająca do mniej wymagających zastosowań pneumatycznych.
Jak określić jakość sprężonego powietrza
Podczas określania wymaganej jakości sprężonego powietrza ważne jest, aby ją określić zgodnie z normą ISO 8573-1:2010. Norma wykorzystuje trzyczęściowy kod, który wskazuje wybraną klasę czystości dla cząstek stałych (P), wody (W) i oleju (O). Na przykład wymóg jakości powietrza 2.4.1 oznacza klasę 2 dla cząstek stałych, klasę 4 dla wody i klasę 1 dla oleju. Ten format pozwala uniknąć nieporozumień między dostawcami, operatorami i inspektorami, ponieważ wymóg jest zarówno prosty, jak i precyzyjny.
Określenie jakości sprężonego powietrza zaczyna się od zrozumienia zastosowania. Branże takie jak farmaceutyczna, spożywcza i elektroniczna często wymagają bardziej rygorystycznych klas, podczas gdy ogólne narzędzia produkcyjne lub warsztatowe mogą pracować z klasami średnimi. Ważne jest również zachowanie równowagi między czystością a kosztem: wytwarzanie bardzo czystego powietrza wymaga dodatkowej filtracji, osuszania i zużycia energii. Określenie tylko tego poziomu czystości, który jest rzeczywiście potrzebny, pomaga zapewnić zgodność z przepisami, bezpieczeństwo procesów i efektywność energetyczną.
Sprężone powietrze jest niezbędne we współczesnym przemyśle. Bez niego fabryki zatrzymywałyby się, pociągi zatrzymywały, a statki dryftowały. Jednak nie każde sprężone powietrze jest takie samo. Jego jakość zależy od tego, gdzie i jak jest używany. W produkcji żywności i farmaceutyków powietrze musi być całkowicie czyste, aby chronić produkty i konsumentów. W innych branżach, takich jak motoryzacja czy budownictwo, nacisk kładzie się na niezawodność i żywotność narzędzi pneumatycznych.
Właśnie w tym przypadku stosuje się normę ISO 8573-1:2010. Jest to międzynarodowa norma definiująca klasy czystości sprężonego powietrza. Norma klasyfikuje jakość powietrza na podstawie stężenia trzech głównych rodzajów zanieczyszczeń:
Cząstki stałe, takie jak pył, rdza lub mikroplastik, które mogą uszkodzić urządzenia i zanieczyścić produkty.
Wodaw postaci ciekłej lub parowej, która może powodować korozję, zatykanie i rozwój drobnoustrojów.
Olej, obecny w postaci cieczy, oparów lub aerozoli, który może zaszkodzić wrażliwym procesom i zagrozić bezpieczeństwu w sektorach takich jak spożywczy i medyczny.
Wyznaczając jasne limity dla każdej z tych kategorii, norma ISO 8573 pomaga firmom wybrać odpowiednie urządzenia do obróbki (filtry, osuszacze i separatory) w celu osiągnięcia poziomu czystości wymaganego w ich zastosowaniach.
Zrozumienie systemu klasyfikacji ma kluczowe znaczenie z dwóch powodów. Po pierwsze, niektóre branże są prawnie zobowiązane do spełnienia surowych standardów jakości powietrza, a niezgodność z nimi może prowadzić do kar grzywny lub przerw w produkcji. Po drugie, im wyższy poziom czystości, tym bardziej kosztowna i energochłonna jest jej produkcja. Właściwa waga nie tylko zapewnia zgodność z przepisami i bezpieczeństwo produktu, ale także pomaga zmniejszyć koszty i wpływ na środowisko.
Z punktu widzenia użytkownika bardzo ważna jest odpowiednia jakość sprężonego powietrza.
Wybór odpowiedniego uzdatniania sprężonego powietrza
Po znajomości wymaganej klasy ISO sprężonego powietrza następnym krokiem jest wybór odpowiedniego sprzętu do uzdatniania powietrza. Filtry i osuszacze współpracują ze sobą, aby usunąć wszystkie główne zanieczyszczenia: cząstki stałe, wodę i olej, zapewniając jakość powietrza zgodną ze specyfikacją ISO 8573-1.
- Filtry cząstek stałych usuwają pył, rdzę i inne cząstki stałe, pomagając osiągnąć odpowiednią klasę cząstek (P).
- Filtry koalescencyjne wychwytują aerozole oleju i wody, a także drobne cząstki, zapewniając spełnienie zarówno klasy oleju (O), jak i cząstek.
- Filtry z węglem aktywnym eliminują opary oleju, zapachy i węglowodory, które są wymagane, gdy potrzebne jest bardzo czyste powietrze, na przykład w produkcji żywności lub farmaceutyków.
- Osuszacze zmniejszają zawartość wilgoci (klasa W) poprzez obniżenie punktu rosy pod ciśnieniem.
Osuszacze z czynnikiem chłodniczym są idealne do ogólnego zastosowania przemysłowego.
Osuszacze sorpcyjne zapewniają wyjątkowo suche powietrze w środowiskach wrażliwych lub niskotemperaturowych.
Na przykład filtr koalescencyjny UD+ firmy Atlas Copco ma klasę [1:-:2], co oznacza, że zapewnia usuwanie cząstek klasy 1 i usuwanie oleju klasy 2. Podziałka wskazuje, że nie oczyszcza wody, więc jeśli konieczne jest również kontrolowanie wilgotności, wymagany jest osuszacz lub separator.
Podczas projektowania systemu należy zawsze dopasowywać filtry i osuszacze do docelowego kodu ISO 8573-1.
Zapewnia to zgodność z przepisami, chroni urządzenia i pozwala uniknąć niepotrzebnych kosztów energii i konserwacji.
Znasz już wymaganą klasę czystości sprężonego powietrza według normy ISO, a zatem nadszedł czas na dobranie odpowiednich filtrów. Aby to zrobić, wystarczy kierować się informacjami o klasie ISO podanymi przez producenta filtra.
Na przykład filtry z serii UD+ firmy Atlas Copco mają oznaczenie [1:–:2] dotyczące klas czystości powietrza określonych w normie ISO. Oznacza to, że pomagają spełnić wymagania dotyczące klasy 1 w przypadku cząstek stałych i klasy 2 w przypadku oleju. Znak „–” informuje, że filtry UD+ nie pochłaniają wilgoci.
Zastosowania i wymagania branżowe
- Produkcja żywności i napojów: wymaga jakości powietrza klasy 1:2:1, aby uniknąć zanieczyszczenia.
- Branża farmaceutyczna: wymaga klasy 1:2:1 w przypadku procesów krytycznych, w których zanieczyszczenia mogą pogorszyć jakość produktu.
- Przemysł tekstylny: powietrze klasy 4:4:3 jest często wystarczające dla maszyn tekstylnych, zapewniając wydajną i nieprzerwaną pracę.
- Narzędzia przemysłowe: Narzędzia pneumatyczne w ogólnej produkcji zazwyczaj dobrze radzą sobie z jakością powietrza klasy 3:4:4, aby uniknąć zużycia lub awarii.
Uwaga:
Czystość ISO 8573-1 jest wyrażona jako [cząstki: woda: olej].
Na przykład „Klasa 1:2:1” oznacza:
- Klasa 1 dla cząstek stałych
- Klasa 2 dla wody (punkt rosy około -40°C)
- Klasa 1 dla oleju (≤ 0,01 mg/m³)
Rzeczywiste wymagania różnią się w zależności od procesu, klimatu i typu sprężarki.
Znajdź odpowiednie rozwiązanie filtracyjne spełniające wymagania ISO
Nie masz pewności, jakiej klasy ISO obecnie spełnia lub powinna spełniać Twoja instalacja sprężonego powietrza? Zła jakość powietrza może uszkodzić sprzęt, zagrozić produktom i zwiększyć koszty operacyjne.
Często zadawane pytania
Jaki jest przykład powietrza klasy 3?
Powietrze klasy 3 pozwala na umiarkowany poziom zanieczyszczenia. W przypadku cząstek oznacza to do 90 000 cząstek w zakresie 0,5-1 mikrona na metr sześcienny. W przypadku wody klasa 3 odpowiada punktowi rosy pod ciśnieniem wynoszącemu -20°C, a w przypadku oleju dopuszcza ona do 1 mg/m3. Ta jakość jest zazwyczaj odpowiednia do ogólnego zastosowania przemysłowego, gdzie absolutna czystość nie ma krytycznego znaczenia.
Jakie znaczenie mają normy jakości powietrza ISO 8573-1?
Norma ta stanowi uniwersalny sposób definicji i pomiaru czystości sprężonego powietrza. Bez niej producenci i użytkownicy nie mieliby wspólnego punktu odniesienia do tego, co oznacza „czyste powietrze”. Norma ISO 8573-1 zapewnia bezpieczeństwo, jakość produktu i niezawodność urządzeń, jednocześnie pomagając firmom uniknąć nadmiernych wydatków na niepotrzebne oczyszczanie.
Jaka jest najczystsza klasa jakości powietrza ISO 8573?
Najczystszym poziomem jest klasa 0, która jest bardziej rygorystyczna niż klasa 1 i jest zwykle definiowana przez użytkownika lub producenta w przypadku zastosowań o wysokiej wrażliwości. Stosuje się go wszędzie tam, gdzie nawet najmniejsze ślady zanieczyszczeń mogą zagrozić bezpieczeństwu lub jakości produktu, np. w branży farmaceutycznej, elektronicznej lub pakowaniu żywności.
Co oznacza norma ISO 8573-1:2010 [1,2,1]?
Kod ten wskazuje wymagane klasy czystości dla każdej grupy zanieczyszczeń: klasa 1 dla cząstek stałych, klasa 2 dla wodyi klasa 1 dla oleju. Oznacza to, że powietrze musi być wyjątkowo czyste pod względem cząstek stałych i oleju, z umiarkowanie suchym powietrzem dla wody.
Jak często należy wymieniać filtry sprężonego powietrza?
Wymiana filtra zależy od warunków pracy, ale z reguły większość filtrów powinna być wymieniana co 12 miesięcy lub po 4000-8000 godzin pracy. W trudnych warunkach z dużym zanieczyszczeniem może być konieczna częstsza wymiana. Przestrzeganie harmonogramu konserwacji producenta pomaga zachować zgodność z wymaganą klasą filtra powietrza i zapewnia niezawodne działanie.
Artykuł ten został zaktualizowany w październiku 2025 r., a pierwotnie opublikowany w czerwcu 2021 r.
